İkinci el araç alırken yapılan hataların çoğu aceleden kaynaklanır: araç beğenilir, fiyat konuşulur ve kontroller sonraya kalır. Oysa birkaç temel kontrol, ileride çıkabilecek sürprizlerin çoğunu önceden görmenizi sağlar. Bu yazıda araç bakarken yanınıza alabileceğiniz bir kontrol listesini ve galeriden alımda yönetmeliğin size sağladıklarını bir arada bulacaksınız.
Kontrol listesi
Listeyi sırayla izleyip her maddeyi işaretlemek, heyecanla bir şeyi atlamanızı önler. Maddelerin bir kısmı birkaç dakika sürer; birkaçı için satıcıdan belge istemeniz gerekir.
- Bütçe ve finansman: Krediyle alacaksanız kullanılabilecek tutar ve vade aracın değerine göre değişir; peşinatınızı ve aylık taksidinizi araç seçmeden önce taksit hesaplama ile kabaca görün.
- Araç bilgi kartı: Galeride satıştaki araçta kilometreyi, fiyatı ve hasar geçmişini gösteren bilgi kartına bakın.
- Ekspertiz raporu: Raporun bu araca ait olduğunu, ne zaman ve hangi ekspertiz işletmesince düzenlendiğini kontrol edin; bulguları tek tek okuyun.
- Hasar kaydı: Aracın hasar kaydını sorgulatın ve sonucu ekspertiz raporu ve bilgi kartıyla karşılaştırın.
- Kilometre tutarlılığı: Göstergedeki kilometrenin bilgi kartı, ekspertiz raporu ve servis kayıtlarıyla uyumlu olduğundan emin olun.
- Bakım geçmişi: Servis kayıtlarını, periyodik bakım faturalarını ve varsa değişen parçaların belgelerini isteyin.
- Borç, rehin ve haciz: Araç üzerinde rehin, haciz ya da ödenmemiş bir borç olup olmadığını satıştan önce sorun ve belgeyle teyit edin.
- Ruhsat bilgileri: Ruhsattaki şasi ve motor numarasının araçtakiyle aynı olduğunu kontrol edin.
- Dış görünüm: Gün ışığında boya tonu farklarına, panel aralıklarına ve lastiklerin durumuna bakın.
- İç mekân: Koltuk, direksiyon ve pedallardaki aşınmanın kilometreyle uyumlu olup olmadığına bakın; klimayı, camları ve tüm düğmeleri deneyin.
- Deneme sürüşü: Motoru mümkünse soğukken çalıştırın; vites geçişlerini, freni, direksiyonu ve uyarı lambalarını izleyin.
- Sözleşme ve noter: Noterdeki satış sözleşmesinde kilometrenin ve ekspertiz raporu bilgilerinin doğru yazıldığını imzadan önce kontrol edin.
Ekspertiz raporu ve hasar kaydı birlikte okunur
Ekspertiz raporu aracın bugünkü durumunu, hasar kaydı ise geçmişte kayda geçmiş hasarları gösterir. İkisi birbirini tamamlar. Biri temiz görünürken diğerinde bir kayıt çıkıyorsa nedenini satıcıya sorun.
Raporu okumanın bir nedeni daha var. Galeriden alımda ekspertiz raporunda yazan arıza ve hasarlar yönetmelikteki garantinin dışında kalır (md. 18). Yani rapor yalnız aracı tanımak için değil, neyi kabul ederek aldığınızı ve neyin garanti kapsamında olduğunu anlamak için de önemlidir.
Kilometre ve bakım geçmişi
Kilometre tek başına bir sayıdır; anlamını bakım geçmişiyle birlikte kazanır. Düzenli bakım görmüş bir araç ile bakımları aksatılmış bir araç, aynı kilometrede bile çok farklı durumda olabilir.
Servis kayıtlarındaki kilometrelerin zaman içinde düzenli arttığına bakın. Kayıtlar arasında açıklanamayan bir düşüş ya da tutarsızlık görürseniz bunu satıştan önce konuşun. Bakım kayıtlarının eksik olması tek başına vazgeçme sebebi olmayabilir, ama ekspertiz raporuna daha dikkatli bakmanız için iyi bir işarettir.
Deneme sürüşünde nelere dikkat etmeli?
Deneme sürüşü, kâğıt üzerinde göremeyeceğiniz şeyleri hissetmenin en doğrudan yoludur. Mümkünse yalnız yavaş şehir trafiğinde değil, farklı hızlarda sürün. Sürüş sırasında şunlara dikkat edin:
- Motor ilk çalıştığında gelen sesler ve egzozdan çıkan duman
- Vites geçişlerinde vuruntu, gecikme ya da zorlanma
- Frenlemede aracın bir yana çekip çekmediği
- Düz yolda direksiyonun kendiliğinden bir tarafa çekip çekmediği
- Gösterge panelinde sönmeyen uyarı lambaları
- Süspansiyondan ya da kabin içinden gelen alışılmadık sesler
Sürüşten sonra aracı birkaç dakika çalışır hâlde bırakıp altına ve motor bölümüne bir göz atmak da sızıntıları fark etmenize yardımcı olur.
Galeriden alımda yönetmeliğin sağladıkları
Bir galeriden aldığınızda, galerinin uymak zorunda olduğu bazı kurallar sizin için güvenceye dönüşür. Bunlar Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'te düzenlenir. Kısaca:
| Konu | Madde | Özet |
|---|---|---|
| Ekspertiz raporu | Md. 16 | Galeri, aracı satmadan önceki 10 gün içinde TSE hizmet yeterlilik belgeli bir işletmeden rapor alır |
| Garanti | Md. 17 | Motor, şanzıman ve elektrik/elektronik sistem satıştan itibaren 3 ay veya 5.000 km garanti altındadır |
| Araç bilgi kartı | Md. 20 | Satıştaki araçta kilometre, fiyat ve hasar geçmişini gösteren kart görünür yerde bulunur |
| Noter kontrolü | Md. 27 | Noter galerinin yetki belgesini kontrol eder; sözleşmeye kilometre ve ekspertiz bilgileri yazılır |
Ekspertiz zorunluluğu M1, M1G, N1 ve N1G sınıfı araçlar için geçerlidir ve bulunulan ilde TSE belgeli ekspertiz işletmesi yoksa aranmaz. Hem ekspertiz zorunluluğu hem garanti 8 model yaşını ve 160.000 km'yi aşmamış araçlar içindir; bu sınırlardan birini aşan araçlarda uygulanmaz. Garanti ayrıca fren balatası, debriyaj ve lastik gibi olağan aşınan parçaları, kullanım hatası, kaza ya da bakımsızlıktan doğan arızaları kapsamaz (md. 18).
Bu yükümlülükler galeriye, yani işletmeye yüklenmiştir. Bireysel bir satıcıdan alırken ekspertizi ve diğer kontrolleri kendiniz organize etmeniz gerekebilir.
Sık sorulan sorular
Ekspertiz raporu varken ayrıca hasar kaydına bakmak gerekir mi?
Evet, ikisi farklı soruları cevaplar. Rapor aracın bugünkü durumunu, hasar kaydı geçmişte kayda geçmiş hasarları gösterir; birlikte okunduklarında daha net bir tablo çıkar.
Galeriden alınan her araçta ekspertiz raporu zorunlu mu?
Hayır. Yönetmeliğe göre 8 model yaşını ya da 160.000 km'yi aşan araçlarda rapor zorunlu değildir (md. 16). Zorunlu olmasa da raporu görmek, aracı tanımanın en kolay yoludur.
Bakım kayıtları eksik bir araçtan vazgeçmeli miyim?
Tek başına vazgeçme sebebi olmayabilir. Eksikliğin nedenini sorun, ekspertiz raporuna ve deneme sürüşüne daha dikkatli bakın.
Bu listeyi stoktaki araçlarımız üzerinde de kullanabilirsiniz: stoktaki araçlara göz atın, beğendiğiniz aracı Esenyurt Autopia'daki showroom'umuzda yakından inceleyin. Sorularınız için hafta içi 09:00–18:00 arasında +90 532 700 86 49 numarasından telefon ya da WhatsApp ile bize ulaşabilirsiniz.